Το μάθημα αναλύει τον ρόλο του τραπεζικού συστήματος στη λειτουργία της οικονομίας και εξετάζει τη διάρθρωση και τους γενικούς κανόνες του τραπεζικού συστήματος και των τραπεζικών εργασιών. Ειδικότερα, από οικονομική σκοπιά εξετάζεται ο ρόλος του χρήματος και των αγορών κεφαλαίου, οι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί και οι ενδιάμεσοι οργανισμοί (Κεντρική -ευρωπαϊκή και εθνική- Τράπεζα, εμπορικές τράπεζες και άλλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, όπως πιστωτικές ενώσεις, ασφαλιστικές και εταιρείες επενδύσεων κεφαλαίων). Από νομικής πλευράς εξετάζονται θέματα που αφορούν στη σχέση εμπιστοσύνης, το τραπεζικό απόρρητο, τον τρέχοντα και αλληλόχρεο λογαριασμό, τις εισπραττόμενες από τις τράπεζες αμοιβές (τόκοι-ανατοκισμός-προμήθειες), τη χορήγηση πιστώσεων, τη χρηματοδοτική μίσθωση, τα προθεσμιακά συμβόλαια χρηματοπιστωτικών τίτλων ή χρηματοοικονομικά δικαιώματα, τις συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων και νομισμάτων (swaps), την μεσολάβηση στις διατραπεζικές αγορές, τη διαχείριση χαρτοφυλακίου και την παροχή συμβουλών για τη διαχείρισή του.

Στη σύγχρονη επιχείρηση οι ιδιοκτήτες (μέτοχοι) αναθέτουν τη διακυβέρνηση σε ειδικούς διοικούντες (μάνατζερ). Ο διαχωρισμός αυτός της ιδιοκτησίας από τη διακυβέρνηση δημιουργεί μία σχέση εντολέα-εντολοδόχου με συχνά αλληλοσυγκρουόμενους στόχους. Το μάθημα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τους κώδικες (codes) της εταιρικής διακυβέρνησης, τον ρόλο τους ως ρυθμιστικά εργαλεία και τους τρόπους επιβολής τους. Το μάθημα παρουσιάζει τους νομικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων κατοχυρώνονται τα δικαιώματα των μειοψηφούντων μετόχων και των εξωτερικών δανειστών από ενδεχόμενη αυθαιρεσία της διοίκησης, και αναλύει την οικονομική λογική που τους διέπει. Παράλληλα, το μάθημα εξετάζει ζητήματα διάρθρωσης του ΔΣ με ειδικές καταστατικές συμφωνίες, αμοιβών των μελών του ΔΣ, εξωτερικού ελέγχου της επιχείρησης, άρσης της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου, καθώς και περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ επιχείρησης και μετόχων ή επιχείρησης και μελών της διοίκησης. Έμφαση δίνεται στην περίπτωση οικονομικών δυσκολιών ή/και πτώχευσης της εταιρείας και την επακόλουθη σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ ιδιοκτησίας, διοίκησης και κάθε είδους πιστωτών.

Το μάθημα εξετάζει την διασύνδεση των ενεργειακών αποφάσεων και των περιβαλλοντικών προβλημάτων με έμφαση στην ενεργειακή μετάβαση σε μηδενικές εκπομπές άνθρακα. Για να γίνει κατανοητό το πρόβλημα αρχικά παρουσιάζεται η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, αναλύοντας τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των τριών πυλώνων της και ο ρόλος της εφαρμογής των κριτηρίων ESGστις επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη ταυτόχρονης επίτευξης οικονομικής ανάπτυξης και προστασίας του περιβάλλοντος και στη σημασία της εσωτερίκευσης του περιβαλλοντικού κόστους στην διαδικασία αυτή ιδιαίτερα στον κλάδο της ενέργειας. Στην συνέχεια παρουσιάζεται η συνεισφορά του ενεργειακού κλάδου στους συνολικούς ρύπους αερίων του θερμοκηπίου και την κλιματική κρίση. Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος εξετάζονται οι βασικές παράμετροι της προστασίας του περιβάλλοντος ως έννομου αγαθού από την σκοπιά του δημοσίου, του ιδιωτικού και του ποινικού δικαίου. Ειδικότερα παρουσιάζεται το εθνικό και ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο της προστασίας του περιβάλλοντος, αναλύονται οι κύριοι μηχανισμοί περιβαλλοντικής πολιτικής (άμεσες ρυθμίσεις, οικονομικά εργαλεία πολιτικής και παροχή πληροφόρησης), οι μηχανισμοί διοικητικής προστασίας (περιβαλλοντική αδειοδότηση και έγκριση περιβαλλοντικών όρων, ιδιαίτερα των επενδύσεων στον κλάδο της ενέργειας) καθώς επίσης και οι εθελοντικοί μηχανισμοί (οικολογικό σήμα και ΕΜΑS) και η ένταξη κριτηρίων ESG στην αξιολόγηση και λειτουργία των επιχειρήσεων. Στην παρουσίαση των πολιτικών περιβάλλοντος γίνονται αναφορές στις επιπτώσεις που έχει η εφαρμογή των πολιτικών αυτών στον κλάδο της ενέργειας σε παγκόσμιο, Ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

Η Πολιτική Ανταγωνισμού αναφέρεται στην κρατική παρέμβαση που αποσκοπεί στην αποφυγή της νόθευσης του ανταγωνισμού στην αγορά. Το μάθημα εξετάζει την ανάγκη μιας τέτοιας παρέμβασης, τα θεσμικά όργανα που την επιτελούν και το νομικό πλαίσιο στο οποίο στηρίζεται. Μελετώνται η συναφής ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία και συγκρίνονται με αυτήν των ΗΠΑ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ζητήματα εναρμονισμένων πρακτικών και καρτέλ, όπου αναλύεται η νομική και οικονομική διάσταση των σχετικών δικαστικών αποφάσεων.

Το μάθημα εξετάζει τις εθνικές και ευρωπαϊκές διαστάσεις της ρύθμισης και εποπτείας του τραπεζικού και του χρηματοπιστωτικού τομέα. Εξετάζονται θέματα ανταγωνισμού και σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα, αναλύονται οι παράγοντες που οδηγούν σε χρηματοπιστωτικές κρίσεις (όπως αυτή των τελευταίων ετών) και οι προσπάθειες αναμόρφωσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Επίσης εξετάζονται θέματα εποπτείας των πιστωτικών ιδρυμάτων κατά τη σύσταση και τη λειτουργία τους, η νομισματική και συναλλαγματική πολιτική, τα σύστημα εγγύησης καταθέσεων, η πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και η συγχώνευση πιστωτικών ιδρυμάτων.

Το μάθημα παρουσιάζει τις διάφορες μορφές αγορών κινητών αξιών (securities markets), τους συμμετέχοντες και τον ρόλο τους καθώς και τους βασικούς μηχανισμούς λειτουργίας (το θεσμικό και νομικό πλαίσιο) της κεφαλαιαγοράς. Μελετώνται οι βασικοί της μηχανισμοί -παροχή ρευστότητας στους επενδυτές, κατανομή κινδύνου και συνάθροιση πληροφοριών μέσω των τιμών. Αναλύονται θέματα που αφορούν σε επενδυτικές υπηρεσίες, στη λειτουργία των ΕΠΕΥ και ΑΕΠΕΥ, στα μέλη, στη λειτουργία του «Χρηματιστηρίου Αθηνών ΑΕ» και της Εναλλακτικής Αγοράς (Εν.Α.), καθώς και στα διαπραγματεύσιμα Αμοιβαία Κεφάλαια (Δ.Α.Κ.). Εξετάζονται οι κανόνες λειτουργίας των αγορών κινητών αξιών, το κόστος λειτουργίας τους, καθώς και η ικανότητα των αγορών να εξελίσσονται. Στη συνέχεια παρουσιάζονται συνοπτικά οι ρυθμιστικές αρχές όπως και θέματα προστασίας της κεφαλαιαγοράς από κατάχρηση προνομιακών πληροφοριών και από πράξεις χειραγώγησης. Τέλος αναπτύσσεται το πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς παραγώγων καθώς και των βασικών προϊόντων που διαπραγματεύονται και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσα αντιστάθμισης κινδύνου.

Το μάθημα εξετάζει την συμπεριφορά εργαζόμενων και εργοδοτών, καθώς και των αντίστοιχων συλλογικών ομάδων, τη λειτουργία της αγοράς εργασίας και τις επιδράσεις της σε μακροοικονομικό και αναδιανεμητικό επίπεδο, τις στρατηγικές των επιχειρήσεων και οργανισμών προς τους εργαζόμενούς τους και τις κυβερνητικές πολιτικές όσον αφορά τα θέματα εργασίας. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται η ζήτηση και προσφορά εργασίας, ο καθορισμός μισθού και απασχόλησης κάτω από διαφορετικές αγορές, οι εναλλακτικές μορφές απασχόλησης, οι προσδιοριστικοί παράγοντες της ανεργίας και της απασχόλησης, καθώς και οι πολιτικές απασχόλησης. Αναλύονται .ζητήματα ατομικών και συλλογικών σχέσεων εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης και η επίδρασή τους στη λειτουργία των επιχειρήσεων.

Η σύζευξη της Οικονομικής Επιστήμης με το Δίκαιο των Επιχειρήσεων δίνει το έναυσμα για μια σειρά προβληματισμών πάνω στην οργάνωση, τη λειτουργία και τη χρηματοδότηση των σύγχρονων επιχειρήσεων. Η ιστορική αναδρομή της εξέλιξης οργάνωσης και μορφής των επιχειρήσεων αναδεικνύει σημαντικούς παράγοντες, όπως η τεχνολογία και η κοινωνική οργάνωση. Εξετάζεται η θεωρία των επιχειρήσεων και τα οριζόντια και κάθετα όριά τους. Αναλύεται η έννοια και ο ρόλος της επιχειρηματικότητας και της διαχείρισης του επιχειρηματικού κινδύνου. Εξετάζονται οι ποικίλοι νομικοί τρόποι άσκησης της επιχειρηματικής δραστηριότητας (ατομική επιχείρηση, εταιρικοί τύποι, συμπράξεις εταιριών κλπ.). Ειδικότερα αναλύονται τα βασικά χαρακτηριστικά του κάθε τύπου από νομική άποψη και αναδεικνύονται οι ιδιαιτερότητές του. Παράλληλα, μέσω της συσχέτισής τους, εξετάζεται η στρατηγική επιλογής του πρόσφορου κάθε φορά επιχειρηματικού τύπου για την επίτευξη των επιδιωκόμενων οικονομικών και επενδυτικών σκοπών.

Το μάθημα παρέχει μια επισκόπηση των σημαντικότερων νόμων και πολιτικών που διαμορφώνουν και ρυθμίζουν το πολύπλοκο ενεργειακό σύστημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση με αναφορές και στο παγκόσμιο σύστημα. Αναλύονται τα δύο βασικά προβλήματα: η ενεργειακή ασφάλεια και η περιβαλλοντική προστασία και οι μέθοδοι επίλυσής τους με έμφαση στις πολιτικές ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (αρμοδιότητες χάραξης και άσκησης ενεργειακής πολιτικής ασφάλειας της ενεργειακής τροφοδοσίας, ενεργειακά διευρωπαϊκά δίκτυα). Εξετάζονται επίσης θέματα διάρθρωσης και λειτουργίας των αγορών ενέργειας, με έμφαση στην ηλεκτρική ενέργεια και στο φυσικό αέριο. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζεται ο ρόλος και οι αρμοδιότητες της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ). Ο στόχος είναι να παρέχει στους φοιτητές ένα πλαίσιο για την κατανόηση των ενεργειακών νόμων και πολιτικών του σήμερα και εκείνων που ενδέχεται να είναι σημαντικές τα επόμενα χρόνια. Θα εξετασθούν νόμοι και πολιτικές κυρίως σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και πως αυτές εξειδικεύονται σε εθνικό επίπεδο, ενώ θα γίνει παρουσίαση των εξελίξεων σε διεθνές επίπεδο. Πέραν του νομικού πλαισίου θα εξεταστεί και ο ρόλος των κριτηρίων ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία και Εταιρική Διακυβέρνηση) τα οποία υπολογίζουν το βαθμό έκθεσης μιας επιχείρησης σε μακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και διοικητικό ρίσκο στην λειτουργία των ενεργειακών αγορών. Οι νόμοι και οι πολιτικές θα παρουσιαστούν ξανά στο πλαίσιο των βαθιών αλλαγών που συμβαίνουν στο ενεργειακό σύστημα, την κλιματική αλλαγή και άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα, την οικονομία, την εθνική ασφάλεια και την αύξηση του πληθυσμού. Παρότι το μάθημα θα δώσει έμφαση σε εμπειρικές εφαρμογές με αναφορά σε σύγχρονα ζητήματα, θα παρουσιαστεί επίσης και το θεωρητικό πλαίσιο. προσοχή σε σημαντικές θεωρίες.

Το μάθημα παρέχει μια επισκόπηση των οικονομικών, τεχνολογικών και πολιτικών δυνάμεων που διαμορφώνουν την παγκόσμια ενεργειακή βιομηχανία και τα επιχειρηματικά μοντέλα που προκύπτουν λαμβάνοντας υπόψη το νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο. Το μάθημα αναπτύσσει το μικροοικονομικό πλαίσιο του κλάδου της ενέργειας και χρησιμοποιεί αυτό το πλαίσιο για να διερευνήσει το ρόλο της τεχνολογίας και της καινοτομίας, των παγκόσμιων αγορών και της γεωπολιτικής, καθώς και τη ρύθμιση των περιβαλλοντικών συνεπειών, με έμφαση στην κλιματική αλλαγή. Το μάθημα μελετά, επίσης, το νομικό και οικονομικό πλαίσιο για όλους τους σημαντικούς τύπους ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ορυκτών καυσίμων, της πυρηνικής ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και θέματα που σχετίζονται με την εξόρυξη, τη μετατροπή, τη διανομή, τη χρήση και την αποθήκευση. Επίσης εξετάζεται η επίδραση που θα έχει η ενσωμάτωση των ESGκριτηρίων στην χρηματοδότηση και λειτουργία των διαφόρων αγορών ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό εξέχουσα θέση διαθέτει η μελέτη των ενεργειακών συμβάσεων. Ακόμη εξετάζονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ζήτησης και οι πολιτικές διαχείρισής στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και τα χαρακτηριστικά της παραγωγής και της εξέλιξης των αγορών. Παρουσιάζεται η επικρατούσα κατάσταση στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, ο τρόπος διαμόρφωσης των τιμών, και των άλλων αρχών διαχείρισης του συστήματος και αναλύεται ο ρόλος των επιδοτήσεων στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τέλος, προσεγγίζονται ζητήματα εμπορικής φύσης κατά τη λειτουργία μιας ενεργειακής επιχείρησης, όπως οι συμβάσεις πώλησης και μεταφοράς ενέργειας, η αστική ευθύνη παραγωγών, πωλητών και μεταφορέων ενέργειας και συναφή ζητήματα προστασίας του καταναλωτή. Στις διαλέξεις θα χρησιμοποιηθούν συγκεκριμένα παραδείγματα κυρίως από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα και από διαφορετικούς τομείς της ενέργειας, όπως των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου δίνοντας επίσης έμφαση στην περιβαλλοντική διάσταση.

Στο μάθημα αυτό εξετάζεται η επίδραση των συγχωνεύσεων και εξαγορών τόσο στους μετόχους μιας εταιρείας όσο και στον καταναλωτή. Ως προς το πρώτο σκέλος αναλύεται το οικονομικό υπόβαθρο της νομοθεσίας που διέπει τις συγχωνεύσεις και εξαγορές και εξετάζονται ζητήματα διαμόρφωσης των σχετικών συμβάσεων και ευθύνης έναντι των δανειστών. Όσον αφορά τον καταναλωτή, αναλύεται η επίδραση των οριζόντιων συγχωνεύσεων κι εξαγορών στη διαμόρφωση των τιμών. Αν και η συνένωση στοιχείων του ενεργητικού μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της αποτελεσματικότητας των επιχειρήσεων, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να προσφέρουν χαμηλότερες τιμές και καλύτερα ή/και νέα προϊόντα, ταυτόχρονα οδηγεί σε αύξηση της συγκέντρωσης των πωλήσεων δημιουργώντας έτσι κίνδυνο πρακτικών που μειώνουν τον ανταγωνισμό (εναρμονισμένες πρακτικές ή κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης) με αποτέλεσμα υψηλές τιμές. Στο μέρος αυτό του μαθήματος εξετάζεται η επίδραση οριζόντιων συγχωνεύσεων στην τιμή του προϊόντος, πότε ο νόμος επιβάλλει έγκριση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και υπό ποιες προϋποθέσεις η Επιτροπή εγκρίνει συγχωνεύσεις κι εξαγορές. Τέλος, εξετάζονται από νομικής και οικονομικής άποψης οι επιπτώσεις στον ανταγωνισμό περιπτώσεων κατά τις οποίες σημαντικό μέρος του μετοχικού κεφαλαίου μιας επιχείρησης ανήκει είτε απ’ ευθείας σε έναν ανταγωνιστή της είτε σε έναν επενδυτή ο οποίος κατέχει επίσης σημαντικό μέρος του κεφαλαίου των ανταγωνιστών της.

Αν και το μονοπώλιο ή η κατοχή δεσπόζουσας θέσης δεν απαγορεύονται, ο νόμος απαγορεύει την καταχρηστική εκμετάλλευσή τους με σκοπό την παρεμπόδιση του ανταγωνισμού, ιδιαίτερα όταν αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον καθορισμό αθέμιτων όρων συναλλαγής, τον περιορισμό της παραγωγής, την εφαρμογή ανόμοιων όρων για ισοδύναμες συναλλαγές ή την εξάρτηση σύναψης συμφωνιών από την αποδοχή πρόσθετων υποχρεώσεων που δεν έχουν σχέση με το αντικείμενο των συμφωνιών. Στο μάθημα εξετάζονται πρακτικές που οδηγούν σε Καταχρηστική Εκμετάλλευση Δεσπόζουσας Θέσης και αναλύονται από νομική και οικονομική σκοπιά δικαστικές αποφάσεις που αφορούν στην εφαρμογή του άρθρου 102 της Συνθήκης της ΕΕ. Ως κάθετες σχέσεις αναφέρονται οι οικονομικές δοσοληψίες ανάμεσα σε διάφορα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας (π.χ., παραγωγός-προμηθευτής) οι οποίες, αν και έμμεσα, επηρεάζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό τόσο στα ενδιάμεσα στάδια παραγωγής όσο και στην αγορά του τελικού προϊόντος. Στο μάθημα εξετάζεται κατά πόσο οι πρακτικές τιμολόγησης και πώλησης εισροών επηρεάζουν τον ανταγωνισμό και τις τιμές του τελικού προϊόντος. Έμφαση δίνεται στις περιπτώσεις όπου ο προμηθευτής πουλάει και απ’ ευθείας το τελικό προϊόν, ερχόμενος έτσι σε ανταγωνισμό με τον λιανοπωλητή-πελάτη του. Τέλος θα εξετασθούν ζητήματα κάθετων συγχωνεύσεων κι εξαγορών, δηλαδή συγχωνεύσεων κι εξαγορών μεταξύ εταιρειών που καλύπτουν διαφορετικά στάδια της αλυσίδας παραγωγής.

Το μάθημα εξετάζει τα κίνητρα των συμμετεχόντων στις ασφαλιστικές αγορές υποθέτοντας ορθολογική συμπεριφορά και αποτελεσματικές αγορές και αναδεικνύοντας προβλήματα ηθικού κινδύνου και δυσμενούς επιλογής (moral hazard and averse selection) που προκύπτουν από την ασυμμετρία πληροφόρησης. Οι ασφαλιστικές αγορές εξετάζονται και υπό το πρίσμα των συμπεριφορικών οικονομικών (behavioral economics), που προσθέτουν χρήσιμα στοιχεία για την κατανόηση των δυσλειτουργιών που παρουσιάζονται γενικότερα στις αγορές. Επίσης εξετάζεται ο ρόλος της κυβέρνησης στη ρύθμιση της φερεγγυότητας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και την παροχή ασφαλειών καταστροφής, η σημασία των δικαστηρίων στην ερμηνεία των ασφαλιστηρίων συμβολαίων και τη ρύθμιση του περιεχομένου τους, καθώς και η λειτουργία της ασφάλισης στη διαμόρφωση της νομικής ευθύνης. Στόχος του μαθήματος είναι να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ νομικής και οικονομικής προσέγγισης, προσφέροντας τις απαραίτητες γνώσεις ώστε η νομική ανάλυση να μην αγνοεί ή απλοποιεί τις οικονομικές συνέπειες των έννομων ρυθμίσεων και η οικονομική προσέγγιση να εμπλουτιστεί με τη νομική πραγματικότητα και τις θεσμικές λεπτομέρειες, ώστε να προσφέρει ρεαλιστικές και σαφείς κατευθύνσεις πολιτικής.

Το μάθημα εστιάζει στο οικονομικό έγκλημα και στην επίδρασή του στη λειτουργία του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Εκτός από τα “κλασικά” οικονομικά εγκλήματα (απάτη, απιστία, φορολογικά αδικήματα, λαθρεμπορία), εξετάζονται κριτικά τα εργαλεία που χρησιμοποιεί ο ποινικός νομοθέτης για την αντιμετώπιση της “μοντέρνας” εγκληματικότητας (λ.χ. το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες) και επισημαίνονται τα πλεονεκτήματα αλλά και τα ελλείμματα που παρουσιάζουν ως προς την αποτελεσματικότητα καθώς και τη συμβατότητά τους με τις αρχές του κράτους δικαίου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις οικονομικές συνέπειες που δημιουργεί η διαφθορά στην ποινική αντιμετώπιση του προβλήματος, και ειδικότερα στην εξέταση των δεσμεύσεων που απορρέουν για τον εθνικό νομοθέτη από τα σημαντικότερα διεθνή κείμενα στο πεδίο αυτό (Συμβάσεις του ΟΟΣΑ, του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης), αλλά και στην ερμηνεία των σχετικών εγκλημάτων που τυποποιούνται στην ελληνική έννομη τάξη, είτε στον Ποινικό Κώδικα είτε σε ειδικά νομοθετήματα (δωροδοκία στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, εμπορία επιρροής, πόθεν έσχες κτλ). Παράλληλα, ερευνάται ο τρόπος με τον οποίο το σύγχρονο οικονομικό ποινικό δίκαιο επιχειρεί να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης των αγορών, της διάδοσης του Διαδικτύου, αλλά και της τραπεζικής κρίσης καθώς και της κρίσης χρέους.

Το μάθημα ξεκινά εμπλουτίζοντας το βασικό οικονομικό μοντέλο που οδηγεί στην οικονομική αποτελεσματικότητα με ζητήματα όπως ασυμμετρία πληροφόρησης, διαφήμιση και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση, έτσι ώστε να εδραιωθεί η ανάγκη προστασίας του καταναλωτή. Προσεγγίζοντας τα θέματα αυτά με την βοήθεια των οικονομικών της πληροφόρησης (informational economics) και συμπεριφορικών οικονομικών (behavioral economics), αναδεικνύονται οι βασικοί κοινωνιολογικοί και οικονομικοί λόγοι για την προστασία του καταναλωτή και ο τρόπος με τον οποίο η προστασία αυτή μετουσιώνεται σε νομοθετική ρύθμιση. Ειδικότερα, εξετάζονται τα πεδία των ΓΟΣ, των συμβάσεων εκτός εμπορικού καταστήματος και από απόσταση, της ευθύνης του παραγωγού από ελαττωματικά προϊόντα, της ευθύνης του παρέχοντος υπηρεσίες και ζητήματα αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Επίσης αναλύεται ο ρόλος των δικαστικών αποφάσεων και των κρατικών ρυθμίσεων στην συμπεριφορά των καταναλωτών και των αγορών, η σημασία της ανεξάρτητης αρχής του Συνηγόρου του Καταναλωτή καθώς και άλλων οργανισμών, όπως ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων και ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων, τέλος δε η σημασία των εθελοντικών συστημάτων πιστοποίησης ποιότητας.

Το μάθημα εξετάζει τις νομικές και οικονομικές πτυχές των συναλλαγών που διεξάγονται με ηλεκτρονικά μέσα και, ιδίως, μέσω του Διαδικτύου. Παρουσιάζονται οι διάφορες μορφές προσφερόμενων από το Διαδίκτυο υπηρεσιών, από τις πιο βασικές (μηχανές αναζήτησης, εξειδικευμένες βάσεις δεδομένων) έως και τις πιο πολύπλοκες, οι οποίες χρησιμοποιούν τεχνολογίες αυτοματισμού και αντιπροσώπευσης (όπως smartagents, shopping bots, and biddingelves). Αναλύονται οι δυνατότητες που δίνουν τα προγράμματα αυτά, ξεκινώντας από την παροχή της ευχέρειας στους καταναλωτές να κάνουν αυτόματα συγκρίσεις και στους προμηθευτές να αποκτούν πληροφόρηση για τα βασικά χαρακτηριστικά των επισκεπτών τους σε πραγματικό χρόνο, και φτάνοντας στη δυνατότητα λήψης αποφάσεων για λογαριασμό ατόμων και συμμετοχής σε online αγορές. Εξετάζονται θέματα που αφορούν στο ηλεκτρονικό επιχειρείν (δίνοντας έμφαση στα προβλήματα που πρέπει να ξεπεράσει μια επιχείρηση στα αρχικά στάδια, όπως συμφωνίες φιλοξενίας και σχεδιασμός των όρων και προϋποθέσεων της παροχής υπηρεσιών), στη χρήση και προστασία δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας στο Διαδίκτυο, στη διαφήμιση στο Διαδίκτυο, στην ηλεκτρονική κατάρτιση συμβάσεων, στις ηλεκτρονικές υπογραφές, στις πληρωμές μέσω Διαδικτύου, στην ευθύνη των μεσαζόντων παροχής υπηρεσιών και στη μη ζητηθείσα εμπορική επικοινωνία.

Το μάθημα παρουσιάζει τους θεσμούς, κανόνες και οργανισμούς της διακυβέρνησης των διεθνών εμπορικών σχέσεων. Εξετάζονται οι στόχοι, η διαδικασία και τα νομικά εργαλεία για τη δημιουργία μιας οικονομικής ένωσης κρατών, με έμφαση στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση (ζώνη ελευθέρων συναλλαγών, τελωνειακή ένωση, κοινή αγορά, εσωτερική αγορά, οικονομική και νομισματική ένωση, πολιτική ένωση). Εξετάζεται η οικονομική σημασία του ελεύθερου εμπορίου (όπως αυτή προωθείται μέσω της μείωσης των tariffs, quotas, dumping and subsidies), το ιστορικό των διεθνών διαπραγματεύσεων (από την GATT στον ΠΟΕ, γύροι διαπραγματεύσεων, εμπορικές συμφωνίες, φραγμοί στο διασυνοριακό εμπόριο, επίλυση διακρατικών εμπορικών διαφορών) και μελετώνται οι διμερείς εμπορικές σχέσεις (Free Trade Agreements και Favored Nation Treatment), με έμφαση στις διμερείς εμπορικές σχέσεις της Ε.Ε. με τρίτες χώρες. Εξετάζονται θέματα διεθνών εμπορικών συναλλαγών, όπως ο διεθνής χαρακτήρας μιας σύμβασης και οι συνέπειές του, η αλλοδαπότητα μιας επιχείρησης, το εφαρμοστέο δίκαιο στη διεθνή σύμβαση, καθώς επίσης και το καθεστώς ορισμένων χαρακτηριστικών συναλλαγών, όπως η πώληση εμπορευμάτων, η παροχή υπηρεσιών, οι κατασκευαστικές συμβάσεις και η σύμβαση παραχώρησης της χρήσης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Τέλος εξετάζονται ζητήματα επίλυσης διεθνών εμπορικών διαφορών που ανακύπτουν από την ερμηνεία και την εκτέλεση των διεθνών εμπορικών συμβάσεων. Έμφαση δίνεται στη διεθνή εμπορική διαιτησία και στους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης των διεθνών εμπορικών διαφορών.

Βασικός στόχος του μαθήματος είναι να προσεγγίσει τις οικονομικές και νομικές παραμέτρους της υλοποίησης ενός επενδυτικού σχεδίου, τόσο σε μακρο- όσο και σε μικρο- επίπεδο. Παρουσιάζονται οι βασικές αρχές της σύνταξης ενός επιχειρηματικού σχεδίου (business plan), ώστε να εξοικειωθούν με αυτό οι μεταπτυχιακοί/-ες φοιτητές/-τριες. Στη συνέχεια, αφού προσδιορισθεί η έννοια της ξένης άμεσης επένδυσης από οικονομική και νομική σκοπιά, και οι πηγές του διεθνούς επενδυτικού δικαίου, μελετώνται οι τεχνικές προώθησης, προσέλκυσης και προστασίας των ξένων ιδιωτικών επενδύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται οι κίνδυνοι που απειλούν μια ξένη επένδυση στη χώρα υποδοχής και οι τρόποι αντιμετώπισής τους από νομική και οικονομική σκοπιά. Έμφαση δίνεται στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο προσέλκυσης ξένων επενδύσεων και στην ευρωπαϊκή επενδυτική πολιτική, που συνιστά πλέον τμήμα της κοινής εμπορικής πολιτικής της Ε.Ε. Εξετάζεται επίσης η επίλυση των διαφορών που ανακύπτουν από την υλοποίηση μιας ξένης επένδυσης με έμφαση στην διεθνή επενδυτική διαιτησία, κυρίως δε στη νομολογία των διαιτητικών δικαστηρίων του Διεθνούς Κέντρου για την Επίλυση των Διαφορών μεταξύ Κρατών και Ξένων Επενδυτών (ICSID - International Centre for the Settlement of Investment Disputes). Το μάθημα επίσης εξετάζει τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης (Financing for Development), διερευνώντας τους συναφείς στόχους και πολιτικές σε παγκόσμιο, περιφερειακό και κλαδικό επίπεδο, με έμφαση στην διαδικασία του Monterrey και στους Αναπτυξιακούς Στόχους της Χιλιετίας (Millennium Development Goals). Αναλύονται οι χρηματοδότες (πολυμερείς, εθνικοί και ιδιώτες), οι βασικές μορφές χρηματοδότησης (aid & credit) και τα νομικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτό. Έμφαση δίνεται στην ευρωπαϊκή πολιτική για διεθνή αναπτυξιακή συνεργασία. .

Η διπλωματική εργασία αποτελεί αυτοτελές ερευνητικό έργο που εκπονείται σε διεπιστημονικά αντικείμενα του Δικαίου και της Οικονομικής Επιστήμης. Η επιλογή του θέματος και η διαδικασία συγγραφής πραγματοποιούνται σε στενή συνεργασία με μέλος ή μέλη ΔΕΠ του Προγράμματος, τα οποία παρέχουν επιστημονική καθοδήγηση σε όλα τα στάδια της έρευνας. Η τελική εργασία αξιολογείται με ακαδημαϊκά κριτήρια από τριμελή επιτροπή, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα πρότυπα και τις διαδικασίες του Δ.Π.Μ.Σ.